Het pad van leiderschap
Axel van Willigenburg
Vanuit mijn ervaring in de militaire context wilde ik ‘iets gaan doen’ met ‘leiderschap’ en met ‘buiten’. Ik zie groei in leiderschap als een pad, als trail. Het concept van survivallen sprak mij niet aan, wel zag ik nut in het samen op pad gaan voor persoonlijke groei van deelnemers. Jaren later bereikte ik mijn bestemming, wat toch anders blijkt te zijn dan ik had gedacht.
In den beginne…
Ik was een ‘speelse leerling’, ook op de middelbare school. HBS-A, want ik kon niets met de exacte vakken in de B-richting. En bleef twee keer zitten, maar dat bleek onderdeel van een Groot Plan! Ik moest immers Cocky nog leren kennen en dat gebeurde in 1971. Het duurde nog even, want speels, voordat ik doorhad dat wij samen verder op pad zouden gaan.
Na ons eindexamen was deelname aan de militaire dienstplicht de tweede grote stap voor mij, gevolgd door het besluit om beroepsofficier te worden bij het Korps Mariniers en de deelname aan de opleiding tot Mountain Leader (ML), zeg maar militair berggids.
Het nut van samen op pad gaan
In die tijd, de jaren tachtig, werd het survivallen populair in de burgerwereld, vooral in de Ardennen. Overgewaaid uit Amerika. Dat concept sprak mij niet aan, wel zag ik nut in het samen op pad gaan voor persoonlijke groei van deelnemers. Ik had toen echter nog geen behoefte om het Korps te verlaten met dat idee voor ogen. Het zaadje was in ieder geval geplant. Door de specialisatie tot ML bereikte ik jaren later mijn bestemming.
Ducere (Latijn): leiden, bevelen, denken, overwegen, beschouwen. Dux: leider
Ervaringsleren brengt iedereen verder
Na mijn vertrek als leidinggevende bij defensie en onder meer de NKBV (Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging) wilde ik ‘iets gaan doen’ met ‘leiderschap’ en met ‘buiten’. Ik zag groei in leiderschap als een trail, waardoor ik een haakje maakte naar de outdoor context.
Ik begreep toen dat je in persoonlijke ontwikkeling vooral trainers en coaches tegen kon komen. Het verschil tussen beide specialismen was mij nog niet duidelijk… wat ik wilde brengen, was fascinatie voor de bergen en de overtuiging dat ervaringsleren iedereen verder kan brengen. Want dat had ik bij de mariniers meegemaakt. Ik ben geen technische klimmer geweest, wel een (nu: oud) alpinist met expeditie ervaring. Bovendien gek op Schotland. Het lag voor de hand dat het samen op pad gaan in de Highlands plaats moest gaan vinden.
Het beste halen uit je mensen, uit je team, en uit jezelf
DuxTrail werd in 2006 mijn BV. Ik wilde aan de slag gaan met het Military Command Team Effectiveness: Model and Instrument for Assessment and Improvement (bron: TNO/2005). Het samenwerken, het beste halen uit je mensen, uit je team is randvoorwaarde binnen iedere militaire community; het kan immers van levensbelang zijn. Zo heb ik dat ervaren in de functies die ik bij de Koninklijke Marine heb vervuld. Tegelijkertijd besefte ik dat die trail bij mijzelf moest beginnen.
En dus vulde ik de eerste jaren van DuxTrail met begeleide reflectie, maar gelukkig ook met teamprojecten en met studie. Via fijne opdrachtgevers en gave trainingslocaties, in binnen– en buitenland, waaronder gelukkig ook Schotland. Ik hoopte op een klant waar ik voor langere tijd en tot dieper in de organisatie aan de slag zou mogen gaan. Om de effecten te kunnen zien van gezamenlijke ontwikkelinspanningen. Die kans kreeg ik!
Persoonlijke Ontwikkeling en Groei
Bewust werken aan “wie (wat) je wilt worden” en “Worden wie je bent”
Learning by doing
Ik heb mijn eigen trail aangelegd en dat startte bij het TNO-model. De logica ervan, de stappen; het proces sprak mij aan. Ook omdat het model uit een mij bekende leefwereld kwam. Buiten de kazernepoort waren er natuurlijk nog véél meer organisatie-, leiderschaps- en managementtheorieën. Mijn boekenkast vulde zich rap met Amerikaanse en Nederlandse titels. Steeds weer vond ik aanleiding om verder te verdiepen, om nog meer te lezen, om nog meer te weten. Niet alleen over teamprocessen, ook over het outdoor begeleiden daarvan. Learning by doing, versie 2.0.
Niet alleen voor de deelnemers, ook voor mij. Ik voelde me soms weer terug aan het begin van mijn trail en werd er weleens moedeloos van: “wat weet ik nu echt?” en “wat kan ik nu echt?”. En vooral: “hoeveel moet ik nog weten en kunnen om te brengen waar anderen, op een duurzame manier, wat aan hebben?” Want dat beschouwde ik als mijn missie en de lat legde ik hoog.
De brandstof in onszelf
Terwijl ik groepen mensen begeleidde op hun trail, begon ik te beseffen dat teamontwikkeling véél méér inhoudt dan het bereiken van ‘gedeeld geloof in de missie en visie van het bedrijf’! Natuurlijk kunnen Team Charters bijdragen, net zoals allerlei andere gedeelde voornemens en vastgelegde afspraken over wat bereikt moet worden. De brandstof moet echter worden geleverd door de mensen zelf, in weer en wind. Daar moest veel meer aandacht naartoe gaan, vond ik. Dat vraagt, daar was ik ook van overtuigd geraakt, om de wil en het vermogen om te reflecteren op het eigen gedrag; ‘bewust zijn’. Dat geldt voor teamleden en ook voor mij. En dus paste ik mijn eigen trail aan en ontstond de ‘Mini Expeditie’, die ik in Nederland en in Schotland organiseerde.
De brandstof moet worden geleverd door de mensen zelf, in weer en wind
En nu…
Dat was zeker nog niet het einde van mijn trail. Doordat ik Ilse Vooren en Judy de Graaff leerde kennen, begon ik in te zien dat mijn eigen effectiviteit, ook als begeleider, samenhangt met mijn vermogen om vanuit het geheel te werken. Wat voor mij wil zeggen: door niet alleen vanuit kennis bezig te zijn, maar ook vanuit mijn lijf en gevoel, in fysieke beweging en actie. Het betekent het inzetten van mijn totale zijn, om mensen in staat te stellen om hun eigen denken, voelen en handelen beter te leren kennen, om het aan te gaan en om keuzes te maken. Om verantwoordelijkheid voor het eigen welzijn te nemen en bewust te zijn van eigen verlangens en behoeften. Met inachtneming van de natuur, onze omgeving, het grotere geheel waar we onderdeel van uitmaken.
Stap voor stap ben ik de werkelijke grootte gaan ervaren van het doel dat ik bij iedere expeditie voor teams en organisaties voor ogen had:
‘A truly effective learning program must deliver a deeply engaging experience, that has a profound impact on both hearts and minds of the participants involved’
bron: International Leadership Academy
Door de jaren heen ben ik er van overtuigd geraakt dat ‘impact’ MOET gaan over energie, over relaties en over gezondheid. En dat ik mijn doel bij iedere expeditie van ‘hearts and minds’ terecht heb uitgebreid naar ‘hearts, minds and bodies’. Want ons lichaam draagt de sporen van alles wat wij meemaken. En via ons lichaam voelen we de verbinding met de mensen en wereld om ons heen.
Leiderschap en groei in een omgeving die uitnodigt
Ik wilde ‘iets gaan doen’ met ‘leiderschap’ en met ‘buiten’… en ben inmiddels tot de conclusie gekomen dat er geen blauwdruk is voor persoonlijke groei of zelfs persoonlijke ontwikkeling! In mijn ogen sowieso twee hele verschillende processen.
Het verschil dat ik zie
Ontwikkelen zie ik als beter worden in wát je bent. Dat heeft voor mij te maken met rollen. Welk beroep er in jouw rollen op jou gedaan wordt, is verschillend, maar je kunt niet om rollen heen. Groeien is beter worden in wie je bent. Terugkomen bij wie je eigenlijk bent, altijd al geweest. Groei heeft te maken met je zijn. De originele, authentieke mens komt tevoorschijn, achter de rol en de aanpassing vandaan. En ja, daar gaan vaardigheden mee gepaard, maar het gaat zoveel dieper.
Dat maakt ook dat leiderschap voor mij in beginsel over zelf-leiderschap gaat. En over het zetten van kleine stapjes, terwijl je nooit zeker zult zijn van het gewenste effect. Ook als team.
Verder gaan
Dat het helpt om een aantal dagen door te brengen in een omgeving die uitnodigt tot diepgaande reflectie en je er tegelijkertijd toe aanzet om je staat van zijn en je potentieel te ervaren. Met elkaar. Zeker, je kunt bijvoorbeeld ook een aantal coachingsessies doen, dat verandert ook wel dingen. Maar het kan zijn dat als je weer terugkomt in de context, dat je weer terugglijdt in de patronen en programma’s waarin je gewend was te functioneren. Door een aantal dagen weg te zijn, kun je echt open staan voor het andere. Het geeft de gelegenheid om veel meer tegelijkertijd te ervaren. Om tot inzichten en besluiten te komen, die misschien wel verder gaan dan je had gehoopt. Dat wil niet zeggen dat je voor altijd getransformeerd bent, maar wel dat je dichterbij bent gekomen.
Hoe het doorwerkt in alle gebieden
Om niet alleen een verandering door te maken – met kans op terugglijden als je eenmaal weer thuis en aan het werk bent, omdat de rollen die je hebt, kunnen dwingen tot aanpassing – maar transformatie en groei die beklijft. Het is niet alleen maar dat moment dáár, die zes of acht dagen in Schotland. Het stimuleert om ook echt aandacht te blijven besteden aan je groei. Ik zie het iedere keer weer. Hoe het doorwerkt in alle gebieden. In het zijn en in het handelen. In hoe iemand kijkt, praat, in het leven staat, keuzes maakt. En ook dat geldt gelukkig voor mezelf.
Wil je reageren? Welkom!
Stuur jouw reactie naar axelvanwilligenburg@gmail.com
of laat hier direct jouw bericht achter.
Gedurende zijn 27-jarige loopbaan bij defensie werkte Axel onder meer als Mountain Leader en leidinggevende bij de mariniers. Daarna was hij als (interim)directeur aan meerdere sportbonden verbonden, waaronder de Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging (NKBV). Samen met Ilse Vooren en Judy de Graaff is Axel grondlegger van The Leader’s Trail.
